Metafor nedir, Yunancadaki “metaphora” kelimesinden gelmektedir. Retorik bir etki olu\u015fturmak i\u00e7in bir \u015feyi ba\u015fka bir \u015feyle do\u011frudan anlatmaya yarayan konu\u015fma ya da yazma \u015feklidir. En yayg\u0131n metaforlar “X, Y’dir” yap\u0131s\u0131n\u0131 kullanmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin; m\u00fczik, ruhun g\u0131das\u0131d\u0131r. Ancak, “metafor” teriminin kendisi geni\u015f kullan\u0131m alanlar\u0131na sahiptir. Bazen benzetmeler gibi di\u011fer edebi terimleri i\u00e7ermek i\u00e7in de kullan\u0131labilir. Edebi bir ara\u00e7 olarak metafor a\u00e7\u0131k\u00e7a kullan\u0131lmadan \u00f6rt\u00fck kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar ya da benzetmeler yarat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Metafor, iki \u00f6\u011fenin yaln\u0131zca benzer oldu\u011funu de\u011fil ayn\u0131 zamanda ayn\u0131 oldu\u011funu iddia etmenin bir yoludur. Bu, literat\u00fcrdeki soyut ger\u00e7ekleri ifade edebilme ya da belirli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri ve kavramlar\u0131 kullanabilmek i\u00e7in etkili bir y\u00f6ntemdir. \u0130ngiliz edebiyat\u0131ndaki metafor \u00f6rneklerinin en \u00fcnl\u00fc olanlar\u0131ndan biri William Shakespeare’a aittir. Shakespeare, \u015fu c\u00fcmleyi kuruyor: T\u00fcm d\u00fcnya bir sahnedir ve t\u00fcm erkekler ve kad\u0131nlar sadece oyunculard\u0131r. Shakespeare, biri \u00f6tekidir diyerek d\u00fcnyay\u0131 bir sahneye benzetiyor. Ancak, d\u00fcnyan\u0131n ger\u00e7ek bir sahne oldu\u011funa inanm\u0131yor; bu ba\u011flamda yap\u0131lan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma ve benzetme retoriktir. D\u00fcnyay\u0131 bir sahneye ve d\u00fcnyadaki insanlar\u0131 onun \u00fczerinde oynayan oyunculara benzeterek, bizi ikisi aras\u0131ndaki benzerlikleri ke\u015ffetmeye te\u015fvik ediyor. Ayr\u0131ca buna ba\u011fl\u0131 olarak insan do\u011fas\u0131n\u0131n anlam\u0131 ve d\u00fcnyadaki yerimiz hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmeye de davet ediyor. Metafor nedir sorusunun cevab\u0131 \u00f6\u011frendikten sonra gelin metafor ve benzetme aras\u0131nda ki fark\u0131 inceleyelim. <\/p>\n\n\n\n
<\/span>Metafor ve Benzetme Aras\u0131ndaki Fark Nedir?<\/span><\/h2>\n\n\n\n
Her ikisi de edebi ara\u00e7lar olan metafor ve benzetme aras\u0131nda ayr\u0131m yapabilmek bazen zor olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n her ikisi de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar olu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131lan y\u00f6ntemler aras\u0131nda yer al\u0131r. Asl\u0131nda benzetme, metaforun bir alt k\u00fcmesinde yer almaktad\u0131r. Bu iki terim \u201cgibi, kadar, sanki\u201d tarz\u0131ndaki kelimelerin kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc metaforlar, bu kelimelerden herhangi birini kullanmadan do\u011frudan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar olu\u015fturur. \u00d6rne\u011fin \u201cVakit nakittir.\u201d c\u00fcmlesi bir metafordur. Vakit ile nakitin ayn\u0131 \u015fey oldu\u011funu ifade etmektedir. Ancak \u201cVakit nakit gibidir,\u201d c\u00fcmlesi bir benzetmedir. Her ikisinin ayn\u0131 \u015fey oldu\u011funu belirtmez, yaln\u0131zca arada benzerlik oldu\u011funu vurgular. Her iki c\u00fcmle de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma durumuna sahiptir. Yine de bununla birlikte, metafor ve benzetme kullan\u0131mlar\u0131, \u00f6rnekteki gibi ince farklara sahiptirler.<\/p>\n\n\n
Metaforun ne oldu\u011fundan ve benzetme ile aras\u0131ndaki farklardan bahsettik. Peki hangi c\u00fcmleler metaforlara \u00f6rnek verilebilir? A\u015fa\u011f\u0131daki listede yer alan c\u00fcmlelerde bir \u015feyi ifade edebilmek i\u00e7in onunla ayn\u0131 oldu\u011fu vurgulanan ba\u015fka \u015feyler dile getirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
\n
G\u00fclmek en iyi ila\u00e7t\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
Hayalerim suya d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/li>\n\n\n\n
Omuzumda bir a\u011f\u0131rl\u0131k var.<\/li>\n\n\n\n
Ya\u015f, yaln\u0131zca bir ruh halidir.<\/li>\n\n\n\n
Yeni ebeveynlerin g\u00f6zlerinde y\u0131ld\u0131zlar vard\u0131.<\/li>\n\n\n\n
A\u015fk bir sava\u015f meydan\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
Zaman her \u015feyin ilac\u0131d\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
Hayat bir otoyoldur.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Yukar\u0131da g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011funuz \u00f6rneklerde metafor kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00f6ntem ile bir s\u00f6z sanat\u0131 yap\u0131larak i\u00e7erisinde bulunan durumlar ya da ki\u015filer ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>\u0130yi Bir Metafor Nas\u0131l Yaz\u0131l\u0131r?<\/span><\/h2>\n\n\n\n
\u0130yi bir metafor yazmak, di\u011fer kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma t\u00fcrlerine g\u00f6re biraz daha zordur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu y\u00f6ntemde \u201cgibi, kadar, sanki, yani\u201d vb. benzetme s\u00f6zc\u00fcklerini kullanmak yerine, bir \u015feyin ayn\u0131 zamanda ba\u015fka bir \u015fey oldu\u011funu do\u011frudan s\u00f6yleyerek risk almak gerekir. Bununla birlikte, metaforlar, d\u00fcz yaz\u0131lara hareket katmak i\u00e7in harika bir yoldur. Bir metaforu iyi yapan \u00f6zelliklerden baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n
\n
G\u00f6r\u00fcnt\u00fc odakl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Metaforlar, okuyucunun zihninde belirli bir ki\u015fi veya durum hakk\u0131nda bir resim olu\u015fturabilmeyi ama\u00e7lar. Bir \u015feyi tan\u0131mlamak i\u00e7in metafor kullan\u0131rken, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca kolay canlanabilece\u011finden emin olun.<\/li>\n\n\n\n
A\u015f\u0131r\u0131 karma\u015f\u0131k bir yap\u0131ya sahip olmamal\u0131d\u0131r. Metaforlar\u0131n iyi olmas\u0131 i\u00e7in illa ki Shakespeare’in abart\u0131l\u0131 dilinde yaz\u0131lmas\u0131na gerek yoktur. Pek \u00e7ok iyi metafor, okuyucular\u0131n hemen anlayabilece\u011fi ve ili\u015fki kurabilece\u011fi g\u00fcnl\u00fck dili kullan\u0131r.<\/li>\n\n\n\n
Orjinal olmal\u0131d\u0131r. \u0130yi bir metaforun en \u00f6nemli ayn\u0131 zamanda da en zor \u00f6zelli\u011fi budur. Metafor yazmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ge\u00e7mi\u015fte kullan\u0131lan kli\u015felerden ka\u00e7\u0131n\u0131n. Okuyucuda uyand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z imgeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ve akl\u0131n\u0131za gelen ilk c\u00fcmleyi hemen se\u00e7meyin. Bu genellikle en kolay se\u00e7imdir ve herkesin akl\u0131na gelir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n
Her biri farkl\u0131 ama\u00e7lara hizmet eden farkl\u0131 metafor t\u00fcrleri bulunmaktad\u0131r. Bu metaforlar kullan\u0131m alanlar\u0131na ve kullan\u0131m \u015fekillerine g\u00f6re 4 ana gruba ayr\u0131l\u0131rlar. Bu d\u00f6rt grup \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n\n\n\n
Standart Metafor<\/h3>\n\n\n\n
Standart bir metafor, \u201cX, Y\u2019dir\u201d yap\u0131s\u0131n\u0131 kullanarak birbirine benzemeyen iki \u015feyin ayn\u0131 oldu\u011funu iddia etme y\u00f6ntemidir. Shakespeare’in \u201cB\u00fct\u00fcn d\u00fcnya bir sahnedir\u201d dizesi standart bir metafordur.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6rt\u00fcl\u00fc Metafor<\/h3>\n\n\n\n
Birbirine benzemeyen iki \u015feyin ayn\u0131 oldu\u011funu iddia ederken, a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde bundan bahsedilmeyen metafor t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin, \u201cBu makine resmen k\u00fckr\u00fcyor.\u201d Burada ima edilen metafor, asl\u0131nda makinenin vah\u015fi bir hayvan oldu\u011fudur. Ancak bunu a\u00e7\u0131k ve net bir \u015fekilde dile getirmez. Bu durumda metafor, \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir metafor olmu\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6rsel Metafor<\/h3>\n\n\n\n
Bir \u015feyi ifade edebilmek i\u00e7in g\u00f6rsel ara\u00e7lar kullan\u0131larak yap\u0131lan metaforlard\u0131r. G\u00f6rsel metaforlar, yayg\u0131n olarak reklamc\u0131l\u0131k alan\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir araba \u00fcreticisi sat\u0131\u015fa sundu\u011fu spor arabas\u0131n\u0131n g\u00f6rseline bir panter resmi ekleyebilir. Bu metafor, araban\u0131n vah\u015fi bir hayvan kadar kaygan, h\u0131zl\u0131 ve haval\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Geni\u015fletilmi\u015f Metafor<\/h3>\n\n\n\n
Bir metaforun birden fazla sat\u0131r ya da paragraf boyunca devam etti\u011fi durumlara verilen add\u0131r. Geni\u015fletilmi\u015f metaforlar, mecazi bir dil ve daha \u00e7e\u015fitli s\u00f6z sanatlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren c\u00fcmleler \u00fczerine kuruludur.<\/p>\n\n\n\n
![\"Metafor](\"https:\/\/storage.googleapis.com\/dopingcloud\/blog\/tr\/2021\/06\/metafor-ornekleri-nelerdir.png\")
<\/figure><\/div>\n\n\n![\"Metafor](\"https:\/\/storage.googleapis.com\/dopingcloud\/blog\/tr\/2021\/06\/metafor-turleri.png\")
<\/figure><\/div>\n\n\n